Choroby przenoszone drogą płciową – co powinniśmy wiedzieć?

Wiele osób myśli o zabez­pie­cze­niu w trak­cie sto­sun­ku głów­nie w kon­tek­ście zapo­bie­ga­nia cią­ży, jed­nak rów­nie waż­nym ele­men­tem bez­piecz­ne­go życia sek­su­al­ne­go jest ochro­na przed cho­ro­ba­mi prze­no­szo­ny­mi dro­gą płcio­wą. Dlatego w tym arty­ku­le poświę­ci­my tej tema­ty­ce chwi­lę uwa­gi – czy moż­na zara­zić się w kon­kret­nej sytu­acji, jak roz­po­znać obja­wy oraz jakie meto­dy zabez­pie­cze­nia przed zara­że­niem są napraw­dę skuteczne.

Choroby prze­no­szo­ne dro­gą płcio­wą, nazy­wa­ne tak­że infek­cja­mi STI ( sexu­al­ly trans­mit­ted infec­tions) mogą doty­czyć każ­dej oso­by aktyw­nej sek­su­al­nie. Co waż­ne, wie­le z nich przez dłu­gi czas nie daje żad­nych obja­wów, dla­te­go ktoś może nie­świa­do­mie być nosi­cie­lem i prze­ka­zy­wać zaka­że­nie dalej. Z tego powo­du wie­dza i pro­fi­lak­ty­ka są kluczowe.

Do zaka­że­nia docho­dzi naj­czę­ściej pod­czas kon­tak­tów sek­su­al­nych – geni­tal­nych, oral­nych lub anal­nych – poprzez kon­takt z nasie­niem, wydzie­li­na­mi z narzą­dów płcio­wych, krwią lub zmia­na­mi skór­ny­mi. Wbrew popu­lar­nym mitom, cho­ro­by prze­no­szo­ne dro­gą płcio­wą nie doty­czą wyłącz­nie osób mają­cych wie­lu part­ne­rów. Ryzyko może poja­wić się tak­że w sta­łych rela­cjach, jeśli part­ne­rzy nie wyko­na­li wcze­śniej badań lub jeśli jed­na ze stron nie była świa­do­ma zakażenia.

Do naj­czę­ściej wystę­pu­ją­cych cho­rób prze­no­szo­nych dro­gą płcio­wą nale­żą chla­my­dio­za, rze­żącz­ka, kiła, wirus HPV, opryszcz­ka narzą­dów płcio­wych, HIV oraz wiru­so­we zapa­le­nie wątro­by typu B. Część z tych infek­cji jest w peł­ni wyle­czal­na anty­bio­ty­ka­mi, inne – jak HIV czy opryszcz­ka – wyma­ga­ją lecze­nia prze­wle­kłe­go, ale współ­cze­sna medy­cy­na pozwa­la na nor­mal­ne życie przy odpo­wied­niej tera­pii. Przy obec­nych meto­dach lecze­nia, w przy­pad­ku nie­któ­rych cho­rób – takich jak HIV – regu­lar­ne i sta­łe przyj­mo­wa­nie leków może dopro­wa­dzić do nie­wy­kry­wal­ne­go pozio­mu wiru­sa w orga­ni­zmie, co ozna­cza, że nie docho­dzi do prze­nie­sie­nia wiru­sa na part­ne­ra seksualnego.

Niestety wie­le infek­cji prze­bie­ga bez­ob­ja­wo­wo. Osoba zaka­żo­na może nie odczu­wać żad­nych dole­gli­wo­ści, a mimo to cho­ro­ba roz­wi­ja się w orga­ni­zmie i może pro­wa­dzić do powi­kłań, takich jak nie­płod­ność, prze­wle­kłe sta­ny zapal­ne czy zwięk­szo­ne ryzy­ko nowo­two­rów w przy­pad­ku HPV. Jeśli obja­wy się poja­wia­ją, mogą obej­mo­wać: pie­cze­nie przy odda­wa­niu moczu, nie­ty­po­wą wydzie­li­nę, ból pod­brzu­sza, zmia­ny skór­ne w oko­li­cach intym­nych, owrzo­dze­nia lub krwa­wie­nia po stosunku.

Najskuteczniejszym spo­so­bem ochro­ny przed cho­ro­ba­mi prze­no­szo­ny­mi dro­gą płcio­wą jest sto­so­wa­nie pre­zer­wa­ty­wy. Jest to jedy­na meto­da anty­kon­cep­cji, któ­ra jed­no­cze­śnie zmniej­sza ryzy­ko zaka­żeń. Prezerwatywa dzia­ła jako barie­ra mecha­nicz­na i chro­ni przed kon­tak­tem z wszel­ki­mi pły­na­mi. Warto pamię­tać, że tablet­ki anty­kon­cep­cyj­ne, wkład­ki hor­mo­nal­ne czy implan­ty nie chro­nią przed infek­cja­mi – zabez­pie­cza­ją jedy­nie przed cią­żą. Oprócz pre­zer­wa­tyw dostęp­ne są tak­że spe­cjal­ne latek­so­we chu­s­tecz­ki, któ­re speł­nia­ją podob­ną funk­cję jak pre­zer­wa­ty­wa i sta­no­wią ochro­nę pod­czas kon­tak­tów oral­nych. Równie waż­nym ele­men­tem pro­fi­lak­ty­ki są regu­lar­ne bada­nia. Osoby aktyw­ne sek­su­al­nie, zwłasz­cza­zmie­nia­ją­ce part­ne­rów, powin­ny wyko­ny­wać testy na HIV oraz inne STI. W sta­łych związ­kach dobrym kro­kiem jest wyko­na­nie badań wspól­nie, co budu­je poczu­cie bez­pie­czeń­stwa i zaufa­nia w rela­cji. Często poja­wia­ją się pyta­nia, czy moż­na zara­zić się przez przy­pad­ko­wy kon­takt, na przy­kład przez deskę sede­so­wą, ręcz­nik czy basen. W zde­cy­do­wa­nej więk­szo­ści przy­pad­ków jest to mit. Choroby prze­no­szo­ne dro­gą płcio­wą wyma­ga­ją bez­po­śred­nie­go kon­tak­tu sek­su­al­ne­go lub kon­tak­tu z zaka­żo­ny­mi pły­na­mi ustro­jo­wy­mi. Ryzyko w codzien­nych sytu­acjach domo­wych jest prak­tycz­nie zero­we. Warto tak­że pamię­tać o szcze­pie­niach – szcze­pion­ka prze­ciw HPV oraz WZW typu B jest sku­tecz­ną for­mą ochro­ny przed groź­ny­mi kon­se­kwen­cja­mi tych wirusów.

Choroby prze­no­szo­ne dro­gą płcio­wą mogą doty­czyć każ­de­go, ale w więk­szo­ści przy­pad­ków moż­na im sku­tecz­nie zapo­bie­gać. Prezerwatywa, regu­lar­ne bada­nia, szcze­pie­nia oraz otwar­ta komu­ni­ka­cja z part­ne­rem to pod­sta­wo­wy dobrej pro­fi­lak­ty­ki. Im wię­cej rze­tel­nej wie­dzy, tym mniej lęku i mitów, a przy tym wię­cej bez­pie­czeń­stwa oraz spo­ko­ju w życiu sek­su­al­nym. Współczesna sek­su­olo­gia pod­kre­śla, że zdro­wa sek­su­al­ność to nie tyl­ko przy­jem­ność, ale rów­nież odpo­wie­dzial­ność i świa­do­mość. Każdy nie­po­ko­ją­cy sygnał powi­nien być powo­dem do kon­sul­ta­cji z leka­rzem, a nie do szu­ka­nia dia­gno­zy wyłącz­nie w internecie.