Specjaliści z zakresu seksuologii w Polsce

Osoby poszu­ku­ją­ce pomo­cy w obsza­rze sek­su­al­no­ści czę­sto spo­ty­ka­ją się z róż­ny­mi okre­śle­nia­mi spe­cja­li­stów: sek­su­olog, sek­su­olog kli­nicz­ny, psy­cho­sek­su­olog czy lekarz sek­su­olog. Choć nazwy te bywa­ją uży­wa­ne zamien­nie, w rze­czy­wi­sto­ści ozna­cza­ją róż­ne kwa­li­fi­ka­cje, zakres kom­pe­ten­cji oraz moż­li­wo­ści pra­cy z pacjen­tem. Zrozumienie tych róż­nic uła­twia wybór spe­cja­li­sty naj­le­piej dopa­so­wa­ne­go do indy­wi­du­al­nych potrzeb.

Seksuolog kli­nicz­ny to oso­ba posia­da­ją­ca cer­ty­fi­kat Polskiego Towarzystwa Seksuologicznego. Jest to jeden z naj­bar­dziej sfor­ma­li­zo­wa­nych tytu­łów w tej dzie­dzi­nie. Aby go uzy­skać, koniecz­ne jest wykształ­ce­nie psy­cho­lo­gicz­ne lub medycz­ne, ukoń­cze­nie spe­cja­li­stycz­nych stu­diów pody­plo­mo­wych z zakre­su sek­su­olo­gii kli­nicz­nej oraz speł­nie­nie szcze­gó­ło­wych kry­te­riów okre­ślo­nych przez PTS, spe­cja­li­sta jest zobo­wią­za­ny rów­nież do zda­nia egza­mi­nu. Seksuolog kli­nicz­ny zaj­mu­je się dia­gno­zą zabu­rzeń sek­su­al­nych w uję­ciu kli­nicz­nym, pro­wa­dze­niem tera­pii psy­cho­sek­su­al­nej oraz psy­cho­edu­ka­cją. Seksuolog kli­nicz­ny musi rów­nież być tera­peu­tą, pra­cu­je zarów­no z pro­ble­ma­mi o pod­ło­żu psy­chicz­nym np. w trak­cie psy­cho­te­ra­pii, jak i bio­lo­gicz­nym, czę­sto współ­pra­cu­jąc z leka­rza­mi innych spe­cjal­no­ści w celu wyklu­cze­nia lub potwier­dze­nia przy­czyn soma­tycz­nych. Może rów­nież spo­rzą­dzać opi­nie psy­cho­lo­gicz­no-sek­su­olo­gicz­ne dla osób z nie­zgod­no­ścią płciową.

Psychoseksuolog kon­cen­tru­je się przede wszyst­kim na psy­cho­lo­gicz­nym i emo­cjo­nal­nym wymia­rze sek­su­al­no­ści. Jest to sto­sun­ko­wo nowa spe­cja­li­za­cja, funk­cjo­nu­ją­ca for­mal­nie od 2019 roku, obej­mu­ją­ca czte­ro­let­nie szko­le­nie spe­cja­li­za­cyj­ne. Ze wzglę­du na krót­ki czas ist­nie­nia tej ścież­ki kształ­ce­nia, obec­nie nie ma jesz­cze spe­cja­li­stów, któ­rzy ukoń­czy­li pełen cykl szko­le­nio­wy, jed­nak wie­lu cer­ty­fi­ko­wa­nych sek­su­olo­gów uzy­ska­ło ten tytuł po speł­nie­niu dodat­ko­wych wyma­gań oraz zda­niu egza­mi­nu spe­cja­li­za­cyj­ne­go. Psychoseksuolog zaj­mu­je się dia­gno­zo­wa­niem trud­no­ści psy­cho­sek­su­al­nych, takich jak obni­żo­ne libi­do, pro­ble­my z intym­no­ścią, trud­no­ści w komu­ni­ka­cji sek­su­al­nej czy napię­cia w rela­cjach. Prowadzi tera­pię oraz psy­cho­edu­ka­cję, może rów­nież sta­wiać dia­gno­zy jak sek­su­olog kliniczny.

Lekarz sek­su­olog to spe­cja­li­sta medycz­ny, któ­ry łączy wie­dzę z zakre­su medy­cy­ny i sek­su­olo­gii. Posiada dyplom leka­rza oraz ukoń­czo­ne szko­le­nia lub stu­dia pody­plo­mo­we z sek­su­olo­gii. Specjalizacja z sek­su­olo­gii zwy­kle poja­wia się jako dru­ga, naj­czę­ściej po psy­chia­trii, gine­ko­lo­gii lub neu­ro­lo­gii. Jego kom­pe­ten­cje obej­mu­ją dia­gno­zo­wa­nie zabu­rzeń sek­su­al­nych zarów­no o pod­ło­żu bio­lo­gicz­nym, jak i psy­cho­lo­gicz­nym, pro­wa­dze­nie lecze­nia far­ma­ko­lo­gicz­ne­go oraz zle­ca­nie badań dia­gno­stycz­nych i kon­sul­ta­cji spe­cja­li­stycz­nych. Lekarz sek­su­olog jest szczególnie

istot­nym wspar­ciem w sytu­acjach, gdy pro­ble­my sek­su­al­ne mogą mieć zwią­zek z cho­ro­ba­mi, zabu­rze­nia­mi hor­mo­nal­ny­mi, bólem czy dzia­ła­nia­mi nie­po­żą­da­ny­mi leków. Może rów­nież spra­wo­wać opie­kę nad oso­ba­mi trans­pł­cio­wy­mi w zakre­sie opi­nio­wa­nia medycz­ne­go oraz prze­pi­sy­wa­nia tera­pii hormonalnej.

Seksuolog (bez dopi­sku „kli­nicz­ny”) nie jest for­mal­nie uzy­ski­wa­nym tytu­łem zawo­do­wym. Określeniem tym posłu­gu­ją się nie­któ­rzy psy­cho­lo­dzy i psy­cho­te­ra­peu­ci po ukoń­cze­niu (naj­czę­ściej dwu­let­nich) stu­diów pody­plo­mo­wych z sek­su­olo­gii, aby pod­kre­ślić posia­da­nie spe­cja­li­stycz­nej wie­dzy z zakre­su funk­cjo­no­wa­nia sek­su­al­ne­go i pra­cy z trud­no­ścia­mi w tym obsza­rze. Zajmują się oni głów­nie wspar­ciem psy­cho­sek­su­al­nym, tera­pią oraz edu­ka­cją sek­su­al­ną. Ich pra­ca kon­cen­tru­je się na roz­wi­ja­niu świa­do­mo­ści wła­snej sek­su­al­no­ści oraz popra­wie jako­ści życia intym­ne­go. Nie posia­da­ją jed­nak for­mal­nych upraw­nień do dia­gno­zo­wa­nia zabu­rzeń medycz­nych ani pro­wa­dze­nia lecze­nia far­ma­ko­lo­gicz­ne­go. Mogą nato­miast uczest­ni­czyć w pro­ce­sie dia­gno­stycz­nym osób z nie­zgod­no­ścią płcio­wą, dzia­ła­jąc we współ­pra­cy z inny­mi spe­cja­li­sta­mi, w tym sek­su­olo­giem kli­nicz­nym. Dodatkowo, część osób znaj­du­je się w trak­cie spe­cja­li­za­cji – na ścież­ce pro­wa­dzą­cej do uzy­ska­nia tytu­łu sek­su­olo­ga klinicznego.

Znajomość róż­nic pomię­dzy poszcze­gól­ny­mi spe­cja­li­sta­mi pozwa­la traf­niej dobrać for­mę pomo­cy. Trudności emo­cjo­nal­ne i rela­cyj­ne, takie jak spa­dek libi­do, blo­ka­dy w intym­no­ści czy brak satys­fak­cji sek­su­al­nej, naj­le­piej kon­sul­to­wać z psy­cho­sek­su­olo­giem lub sek­su­olo­giem kli­nicz­nym. Problemy wyma­ga­ją­ce dia­gno­sty­ki medycz­nej, na przy­kład zabu­rze­nia erek­cji, ból pod­czas współ­ży­cia czy zabu­rze­nia hor­mo­nal­ne, powin­ny być kon­sul­to­wa­ne z leka­rzem sek­su­olo­giem. Z kolei oso­by zain­te­re­so­wa­ne edu­ka­cją sek­su­al­ną, lep­szym zro­zu­mie­niem wła­snych potrzeb czy roz­wo­jem życia intym­ne­go mogą sko­rzy­stać ze wspar­cia psy­cho­lo­ga po ukoń­czo­nych stu­diach z sek­su­olo­gii, psy­cho­sek­su­olo­ga lub sek­su­olo­ga kli­nicz­ne­go, w zależ­no­ści od ocze­ki­wa­ne­go zakre­su pomo­cy. Świadomy wybór spe­cja­li­sty zwięk­sza szan­se na sku­tecz­ne wspar­cie i real­ną popra­wę jako­ści życia sek­su­al­ne­go oraz emocjonalnego.